Aloes właściwości i zastosowanie. Do czego wykorzystać aloes z parapetu?

Jednym z moich dziecięcych wspomnień jest aloes z parapetu mojej babci. Rośliny o charakterystycznych mięsistych liściach, zakończonych kolcami były elementem spotykanym w prawie w każdym domu. Teraz, po latach, zyskują ponownie na popularności, a ich nadzwyczajne właściwości zdrowotne doceni każdy.

Aloes zwyczajny czy aloes drzewiasty

W domu hoduje się zwykle jeden z dwóch gatunków: aloes zwyczajny (Aloe vera, dawniej Aloe barbadensis) albo aloes drzewiasty (Aloe arborescens). To dwa różne gatunki tego samego rodzaju, a nie dwie nazwy jednej rośliny – warto o tym pamiętać, bo większość badań dotyczy aloesu zwyczajnego. Różnią się pokrojem i wielkością: zwyczajny osiąga ok. 50 cm, drzewiasty w naturze nawet kilka metrów, choć w Polsce dorasta jedynie do metra.

Aloes właściwości

Liście aloesu zawierają szereg cennych substancji np. witaminy (A, C, E, oraz z grupy B, cholina, kwas foliowy, beta-karoten), mikroelementy (cynk, sód, wapń, magnez, potas,  żelazo, mangan i miedź), kwasy tłuszczowe, sterole roślinne, pochodne antrachinowe, aminokwasy, aloeniny, enzymy i biostymulatory, a także lupeol – trójterpen o działaniu przeciwzapalnym (wbrew temu, co można przeczytać w wielu miejscach, lupeol nie jest kwasem salicylowym; to zupełnie inny związek).

Właściwości lecznicze aloesu

Wśród dobroczynnych właściwości rośliny należy wymienić działanie:

• bakteriobójcze,
• grzybobójcze,
• przeciwzapalne,
• oczyszczające,
• tonizujące,
• nawilżające,
• zwiększające odporność,
• przeczyszczające – ale to zasługa aloiny z warstwy tuż pod skórką liścia, czyli tej części, której nie zjadamy (piszę o tym niżej),
• przeciwbólowe,
• antyoksydacyjne.

Krążą też twierdzenia, że aloes reguluje ciśnienie krwi, masę ciała czy poziom glukozy i zwalcza migreny. Nie znalazłam dla nich potwierdzenia w wiarygodnych przeglądach badań – i przy roślinie z parapetu lepiej traktować je jak ludową opowieść, a nie jak fakt.

Jak więc wykorzystać potencjał naszego doniczkowego przyjaciela? Do czego wykorzystać aloes z parapetu?

Zastosowanie zewnętrzne aloesu

1. Okłady z aloesu

Rozgniecione liście lub sam sok możemy stosować bezpośrednio na skórę w przypadku:

• oparzenia – zarówno termicznego jak i słonecznego,
• skaleczenia – wszelkie drobne rany i zadrapania zdecydowanie lepiej się goją po takiej kuracji,
• zmian skórnych – masz problem z trądzikiem, łuszczycą, czy egzemą? Aloes świetnie radzi sobie z problemami naszej cery, zarówno skóry tłustej, suchej jak i mieszanej,
• ukąszenia owadów – łagodzi ból i swędzenie,
• podrażnienia po goleniu, depilacji i zabiegach kosmetycznych,
• podrażnień w jamie ustnej czy też aft.

2. Domowe kosmetyki z aloesu

Aloes jest wyjątkowo delikatnym składnikiem wielu domowych kosmetyków. Nawilża, łagodzi, tonizuje. Wykorzystujmy go więc w codziennej pielęgnacji. Możesz samodzielnie przygotować:

• odżywkę do brwi i paznokci z aloesem – wystarczy wetrzeć sok z aloesu i cieszyć się bombą witaminową,
• maseczki na twarz z aloesem.

Przepisy na maseczki na twarz z aloesem

1. Uniwersalna maseczka na twarz

Składniki:

• 1 łyżka soku z aloesu
• 2 łyżki miodu

Sposób wykonania i aplikacji: Wymieszać oba składniki na jednolitą papkę, nałożyć na oczyszczoną skórę twarzy. Zmyć ciepła wodą po 10-15 minutach.

2. Matująca maseczka białkowo-aloesowa

Składniki:

• sok z dwóch łodyg aloesu
• 1 białko jaja

Sposób wykonania i aplikacji: Ubić białko na sztywną pianę, dodać sok z aloesu i delikatnie wymieszać. Nałożyć na oczyszczoną skórę twarzy. Zmyć ciepła wodą po 15 minutach.

3. Odżywczo nawilżająca maseczka mleczno-aloesowa

Składniki:

• świeżo wyciśnięty sok z 1 łodygi aloesu
• 1/2 łyżki mleka
• 2 płaskie łyżeczki cukru

Sposób przygotowania i aplikacji: Wymieszać dokładnie wszystkie składniki, aż do rozpuszczenia cukru. Nałożyć na oczyszczoną skórę twarzy. Zmyć po 5-10 minutach.

4. Maseczka ściągająca do skóry trądzikowej

Składniki:

• sok z dwóch łodyg aloesu
• ½ zielonego ogórka

Sposób wykonania i aplikacji: Zetrzeć ogórka na tarce i odcisnąć nadmiar wody. Dodać sok z aloesu, całość zblendować do osiągnięcia jednolitej konsystencji. Nałożyć na oczyszczoną skórę twarzy. Zmyć ciepłą wodą po ok 15 minutach.

5. Przeciwzmarszczkowa maseczka ziemniaczano-aloesowa

Składniki:

• 2 łyżki miąższu z aloesu
• 1 ugotowany bez soli ziemniak
• 1,5 łyżki oliwy z oliwek
• 8-10 kropli soku z cytryny

Sposób wykonania i aplikacji: Rozgnieść ugotowanego i ostudzonego ziemniaka aż do uzyskania konsystencji papki, dodać oliwę, aloes i sok z cytryny. Wymieszać do uzyskania jednolitej konsystencji. Nałożyć na skórę twarzy. Zmyć ciepła wodą po ok 15-20 minutach.

6. Maseczka na włosy

Składniki:

• kilka liści aloesu
• 1 łyżka miodu
• 0,5 szklanki ciepłej, przegotowanej wody

Sposób wykonania i aplikacji: Zmiksować liście aloesu z wodą, dodać miód i wymieszać. Nałożyć na umyte, wilgotne włosy, wmasować w skórę głowy. Można dla wzmocnienia efektu przykryć głowę czepkiem. Umyć dokładnie włosy po ok 30 minutach.

Zastosowania wewnętrzne

Aloes do picia – sok z aloesu

⚠ Zanim przejdziesz dalej – dwie rzeczy o piciu aloesu.

Po pierwsze: liczy się, której części liścia użyjesz. Do spożycia nadaje się przezroczysty żel z wnętrza liścia. Tuż pod skórką leży warstwa żółtego soku – lateksu – z aloiną. To ona odpowiada za działanie przeczyszczające i to z nią wiążą się wszystkie zastrzeżenia. Amerykańska FDA nakazała w 2002 roku usunięcie lateksu aloesowego z dostępnych bez recepty środków przeczyszczających z powodu braku danych o bezpieczeństwie.

Po drugie: preparatów doustnych z aloesu nie stosuje się w ciąży ani podczas karmienia piersią – niezależnie od postaci. NCCIH, czyli ośrodek amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia, pisze wprost, że aloes przyjmowany doustnie w postaci żelu, lateksu lub wyciągu z całych liści może być w tym okresie niebezpieczny. Wyciąg z całych liści Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaklasyfikowała jako możliwie rakotwórczy dla ludzi (grupa 2B), a EFSA uznała pochodne hydroksyantracenowe za genotoksyczne i nie była w stanie wyznaczyć dla nich bezpiecznej dawki.

Opisane niżej zastosowania funkcjonują w tradycji od pokoleń i zostawiam je z tego powodu – ale czytaj je z tą wiedzą w tle, a wątpliwości omawiaj z lekarzem, nie z internetem. Tradycyjnie sok z aloesu stosuje się w przypadku:

• niestrawności, nieżycie i wrzodach żołądka,
• braku apetytu,
• problemów z trawieniem,
• nadkwasoty,
• refluksu,
• problemów z wypróżnianiem,
• zmniejszonej produkcji żółci w wątrobie.

W tradycyjnych zaleceniach porcja dobowa to 50 ml soku, spożywana na około godzinę przed posiłkiem. Można go rozcieńczyć 1:1 z wodą lub sokiem. Należy go pić systematycznie, ale kuracja powinna trwać ok 10 dni, jeżeli pijemy go codziennie, lub 20 dni jeżeli spożywamy go co 2 dni. Oczywiście warto skonsultować wszelkie naturalne metody leczenia z lekarzem lub farmaceutą. Jeżeli nie mamy możliwości hodować aloesu to gotowy sok możemy również kupić w aptece lub w sklepach ze zdrową żywnością. Uwaga dla smakoszy: czysty sok ma specyficzny zapach i jest bardzo gorzki.

Jak zrobić sok z aloesu

Sok z aloesu z sokiem cytrusowym

Składniki:

• pęk liści aloesu (5-6 dorodnych liści),
• 0,5 litra soku z cytrusów (pomarańczy, grejpfruta, cytryny)

Liście władamy na 24h do lodówki. Po wyjęciu obcinamy brzegi liści z kolcami, przepoławiamy i wydrążamy miąższ. Wrzucamy do kielicha blendera, dodajemy sok z cytrusów i miksujemy. Przecieramy przez sitko, przelewamy do butelki i przechowujemy w lodówce przez 7 dni.

Przepisy na nalewki i wina z aloesem

⚠ Uwaga do obu poniższych receptur: używa się w nich całych liści, razem z warstwą lateksu pod skórką – czyli dokładnie tej, o której piszę wyżej. To tradycyjne przepisy, a nie zalecenie zdrowotne. Nie są przeznaczone dla dzieci, kobiet w ciąży ani karmiących piersią.

Nie można też zapomnieć o koneserach win i nalewek. Na tym polu aloes również się pojawia.

1. Wino z dodatkiem aloesu

Składniki:

• 30 dag świeżych liści z klikuletniego aloesu  (najlepiej zbierać liście między 2-5 rokiem). Przed zbiorem najlepiej nie podlewać rośliny przez kilka dni
• 700 ml czerwonego wina
• 50 dag miodu

Przygotowanie:

Liście aloesu myjemy i wkładamy do papierowej torebki i umieszczamy na ok 7 dni w lodówce, dzięki temu liście stają się bardziej soczyste. Po wyjęciu z lodówki, usuwamy kolce, drobno kroimy, następnie miażdżymy/mielimy i na koniec rozcieramy z miodem. Zalewamy winem (dla wzmocnienia można dodać 100 ml spirytusu) i starannie mieszamy. Przelewamy do butelek z ciemnego szkła i odstawiamy na około 7 dni w chłodne i ciemne miejsce. Po kilku dniach gotowe wino przecedzamy przez sitko i ponownie zlewamy do butelek. Wino to łączy walory smakowe i lecznicze.

2. Nalewka z aloesu

Składniki:

• 50 dag  liści aloesu przygotowanych analogicznie jak w przypadku wina
• 0,5 l wódki

Przygotowanie:

Liście aloesu przygotowujemy analogicznie jak w przypadku przepisu na wino. Zmiksowane liście łączymy z alkoholem, przelewamy do ciemnej butelki i odstawiamy w temperaturze pokojowej na ok 2 tygodnie. W międzyczasie należy potrząsać butelką, żeby wymieszać zawartość. Po 2 tygodniach przelewamy nalewkę przez gazę i możemy cieszyć się jej zdrowotnymi właściwościami. Nadaje się do przemywania ran, ale zastosowanie znajdzie także w przypadku problemów skórnych np. trądziku. W przypadku problemów trawiennych można ją oczywiście pić (jeżeli ma służyć tylko do picia można dodać miodu na etapie produkcji). Wystarczy 1 łyżeczka przed posiłkiem.

---

Źródła

1. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (2018). Safety of hydroxyanthracene derivatives for use in food. EFSA Journal, 16(1), 5090. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2018.5090
2. International Agency for Research on Cancer (2016). Some drugs and herbal products (IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, t. 108). IARC.
3. National Center for Complementary and Integrative Health (b.d.). Aloe vera: Usefulness and safety. nccih.nih.gov. Pobrano 15 września 2026 z https://www.nccih.nih.gov/health/aloe-vera

Ten tekst nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą.