Mydło to nieodłączny kosmetyk, który znajduje się w większości domów. Jednak mydła naturalne, tworzone w małych manufakturach lub własnoręcznie, oferują wiele korzyści w porównaniu do komercyjnych produktów. Dlaczego warto poświęcić chwilę i samodzielnie zrobić domowe mydło i jak to zrobić? Czytaj dalej!

Spis treści

Dlaczego warto samemu zrobić domowe mydło

Tworzenie domowego mydła ma wiele zalet.

Po pierwsze, masz pełną kontrolę nad składem – sama decydujesz, jakie oleje, dodatki i zapachy trafiają do kostki.
Po drugie, możesz zaprojektować mydła według własnych upodobań estetycznych, dodając kolory, wzory i zapachy, które lubisz.
Ponadto, produkcja własnego mydła może być bardziej ekonomiczna,
A także bardziej przyjazna dla środowiska, bo redukujesz ilość opakowań.

Jak zrobić mydło w domu

Aby rozpocząć produkcję domowego mydła, potrzebujesz kilku podstawowych narzędzi i składników.

Potrzebne narzędzia

Do przygotowania domowego mydła będziesz potrzebować:

Plastikowego (lub szklanego) naczynia do wymieszania ługu,
Garnka ze stali nierdzewnej lub emaliowanego do podgrzania tłuszczy i wymieszania ich z ługiem,
Wagi kuchennej z dokładnością do 1g,
Termometru kuchennego (nie jest obowiązkowy),
Drewnianej lub silikonowej łyżki do mieszania (ja używam blendera),
Foremki do mydła (ja korzystam z drewnianej skrzyneczki po winie wykładanej papierem do pieczenia, może być nawet karton po mleku),
Kuchennego noża do pokrojenia mydła.

Podstawowe składniki – z czego robi się mydło?

Skład mydła obejmuje:

Tłuszcze i oleje (np. oliwa z oliwek, olej kokosowy, masło shea),
Wodorotlenek sodu lub wodorotlenek potasu,
Woda (można też dodać mleko, hydrolat, wodę różaną, itd.),
Dodatki (kolory, olejki eteryczne, kompozycje zapachowe, zioła, owoce, składniki pielęgnujące – możesz dodać to, co lubisz najbardziej).

Czytaj więcej:

BHP: zanim otworzysz ług

To jedyna część robienia mydła, przy której można zrobić sobie realną krzywdę, więc zaczynam od niej. Wodorotlenek sodu (ług, soda kaustyczna) ma w europejskiej klasyfikacji CLP zharmonizowane oznaczenie H314 – „powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu”. Nie jest to ostrzeżenie na wyrost: jeden rozprysk roztworu w oko może trwale uszkodzić wzrok.

Gogle, nie okulary. Potrzebne są szczelne gogle chemiczne, które zasłaniają oczy także z boku.
Rękawice odporne chemicznie – nitrylowe albo gumowe. Do tego długi rękaw.
Ług sypiemy do wody, nigdy odwrotnie. Wlanie wody do ługu powoduje gwałtowną reakcję i rozpryski. Angielscy mydlarze mają na to rymowankę „śnieg pada na jezioro” – ług opada na wodę, nie na odwrót.
Wietrz. Świeżo rozpuszczany ług wydziela drażniące opary – otwórz okno albo włącz wyciąg i nie pochylaj się nad naczyniem.
Dzieci i zwierzęta poza kuchnią przez cały czas pracy, aż do uprzątnięcia.
Nie używaj aluminium – ług z nim reaguje. Stal nierdzewna, emalia, szkło żaroodporne albo tworzywo odporne na wysoką temperaturę.

Jeśli ług trafi na skórę: spłucz obficie chłodną, bieżącą wodą przez kilkanaście minut. Nie neutralizuj octem – to popularna porada z internetu, a reakcja kwasu z zasadą wydziela dodatkowe ciepło. Przy oparzeniu oka płucz wodą i jedź do lekarza.

Jak zrobić mydło domowej roboty

Mydło można wyprodukować przy użyciu dwóch głównych metod: metody na zimno i metody na gorąco. Oba procesy polegają na zmydlaniu tłuszczów przy użyciu substancji zasadowych (alkalicznych), takich jak wodorotlenek sodu lub wodorotlenek potasu. Większość znanych nam mydeł to mydła sodowe. Tradycyjne „szare mydło” jest mydłem potasowym. Obecnie nazwa „szare mydło” najczęściej odnosi się do mydeł sodowych, które mają prosty skład i nie posiadają żadnych kompozycji zapachowych i barwników). Jak zrobić mydło? Zarówno sodowe, jak i potasowe mydła można zrobić na dwa sposoby.

Metoda robienia mydła na zimno

W metodzie na zimno do roztopionych tłuszczy dodaje się roztwór wodorotlenku sodu (ług). W wyniku ich połączenia wydziela się ciepło, nawet do 80^oC. Mieszaninę miesza się aż do uzyskania konsystencji budyniu, a następnie przelewa do formy. Po około 24h można wyciągnąć mydło i pokroić na kostki. Następnie należy je odstawić, by proces zmydlania mógł się zakończyć, a kostka stwardniała po odparowaniu nadmiaru wody. Zwykle po około 4-6 tygodniach (dla niektórych mydeł nawet po 6 miesiącach) mydło jest gotowe do użycia.

Metoda robienia mydła na gorąco

Proces robienia mydła na gorąco do momentu połączenia tłuszczy i ługu wygląda identycznie jak w metodzie na zimno. W metodzie na gorąco zamiast wylać emulsję do formy, podgrzewa się ją, przyspieszając w ten sposób zmydlanie. Teoretycznie takie mydła nie muszą później dojrzewać. W praktyce potrzebują suszenia ze względu na dużą zawartość wody. Na gorąco wytwarzane są mydła marsylskie i mydła z Aleppo.

Obie metody mają swoich zwolenników. Warto robić mydło tak, jak nam odpowiada najbardziej.

Jak zrobić mydło - skorzystaj z gotowego zestawu

Jak zrobić mydło krok po kroku

W internecie możemy znaleźć informacje o tym, jak krok po kroku zrobić swoje mydło. Ale ta wiedza jest rozproszona po różnych blogach. Jeśli szukasz prostego wyjaśnienia, jak zrobić mydełko i nie chcesz błądzić, to możesz skorzystać z kursu online.

Znajdziesz taki np.: na stronie Mydlanych Rewolucji. Ja swoje mydło robiłam właśnie wg instrukcji Małgosi. Krok po kroku tłumaczy, z czego robi się mydło, jak zrobić mydło, jak zadbać o BHP w trakcie pracy. Dołącza też przepis na mydło i pokazuje, jak samemu przygotowywać receptury. Ma też poradniki w formie ebooków związane z robieniem mydła 🙂 I dużo, dużo innych materiałów edukacyjnych – wszystko o naturalnych kosmetykach. Solidna dawka wiedzy i motywacji do działania!

Mydło DIY - 15 kostek mydła domowej roboty

Przepis na mydło kastylijskie: 500 g oliwy i nic więcej

Mydło kastylijskie to takie, w którym jedynym tłuszczem jest oliwa z oliwek. Nazwa pochodzi od Kastylii, a receptura jest najprostsza z możliwych: trzy składniki, jedna tabela, żadnego komponowania mieszanek. Dlatego właśnie podaję tu tę, a nie żadną inną — przy jednym tłuszczu nie ma czego pomylić.

Składniki na sześć kostek

Składnik	Ile
oliwa z oliwek (wystarczy zwykła, ze sklepu)	500 g
wodorotlenek sodu, NaOH — perełki albo płatki	62 g
woda destylowana, zimna	150 g

Wszystko odmierzasz wagą, nie miarką — z dokładnością do grama, także wodę. Przy ługu szklanka zamiast wagi to nie jest niedokładność, to jest błąd, który wychodzi na skórze. Potrzebna będzie też blender ręczny, forma (wystarczy kartonik po mleku albo silikonowa keksówka) i wszystko z sekcji BHP wyżej — gogle, rękawice, długi rękaw.

Skąd się biorą akurat 62 gramy ługu

Ilość ługu nie jest kwestią gustu. Każdy tłuszcz ma swoją liczbę zmydlania — tyle zasady trzeba, żeby przerobić go w całości na mydło. Dla oliwy norma Codex Alimentarius podaje przedział 184–196 mg KOH na gram oleju, bo oliwa oliwie nie jest równa: zależy od odmiany, roku i tłoczenia. Po przeliczeniu na wodorotlenek sodu (masy molowe z PubChem, przelicznik 0,713) całkowite zmydlenie naszych 500 g wymaga od 65,6 do 69,9 g NaOH.

Bierzemy 62 g, czyli mniej niż dolny koniec tego zakresu. Ta różnica ma nazwę: nadtłuszczenie. Część oliwy nie zostaje zmydlona i zostaje w kostce jako tłuszcz, który nawilża — a przy okazji jest zapasem bezpieczeństwa, bo w gotowym mydle nie ma wolnej zasady.

Jeśli Twoja oliwa wypada na…	pełne zmydlenie 500 g wymaga	przy 62 g ługu nadtłuszczenie wynosi
dolnym końcu normy (184)	65,6 g NaOH	5,5%
środku normy (190)	67,7 g NaOH	8,4%
górnym końcu normy (196)	69,9 g NaOH	11,3%

I to jest cały powód, dla którego akurat ta receptura nadaje się na pierwszy raz. Przy żadnym końcu normy mydło nie wyjdzie ługowe — najgorsze, co się może stać, to kostka nieco bardziej tłusta i wolniej twardniejąca. Dla porównania: przy mieszance kilku olejów każdy z nich ma własny przedział, błędy się sumują i margines robi się cienki.

⚠ Te 62 gramy dotyczą wyłącznie oliwy. Jeśli podmienisz choćby część tłuszczu na kokosowy, rzepakowy czy masło shea, ilość ługu trzeba przeliczyć od nowa — kokos potrzebuje go o połowę więcej niż oliwa. Zamiana „na oko” to najczęstszy sposób, w jaki domowe mydło robi się żrące.

Krok po kroku

Przygotuj stanowisko. Gogle i rękawice na sobie, okno otwarte, dzieci i zwierzęta poza kuchnią, blat wyłożony gazetami. Odważ wszystkie trzy składniki, zanim cokolwiek zaczniesz mieszać.
Rozpuść ług. Wsyp 62 g perełek do 150 g zimnej wody, nigdy odwrotnie, i mieszaj, aż się rozpuszczą. Roztwór zrobi się gorący — sam z siebie, do kilkudziesięciu stopni. Odstaw go do ostygnięcia i nie pochylaj się nad naczyniem.
Wyrównaj temperatury. Oliwa i roztwór ługu mają się spotkać mniej więcej w tym samym miejscu, w okolicach 35–40°C. Nie musi być co do stopnia; chodzi o to, żeby żadne z nich nie było wrzące ani lodowate.
Połącz i zblenduj. Wlej ług do oliwy cienkim strumieniem, po ściance naczynia, i miksuj blenderem krótkimi seriami. Czekasz na trace: moment, w którym masa gęstnieje jak rzadki budyń i ślad po blenderze zostaje na powierzchni przez chwilę. Przy samej oliwie to potrafi potrwać kilkanaście minut — dłużej niż przy każdej innej recepturze i to jest normalne.
Przelej do formy i zostaw w spokoju. Możesz przykryć ją kartonem albo kocem, żeby wolniej stygła — mydło przechodzi wtedy przez fazę żelową i wychodzi bardziej jednolite.
Wyjmij po dwóch dniach do tygodnia. Kastylijskie twardnieje wolno, więc jeśli po 48 godzinach kostka dalej klei się do formy, po prostu daj jej jeszcze kilka dni.
Pokrój od razu po wyjęciu, dopóki jest miękkie. Z tej porcji wychodzi około sześciu kostek po mniej więcej 100 g.
Ułóż do dojrzewania na kratce albo papierze, w przewiewnym miejscu, tak żeby kostki się nie stykały. Przewracaj je co jakiś czas.

Czego się spodziewać po mydle z samej oliwy

Uczciwie: przez pierwsze tygodnie będzie rozczarowujące. Kostka jest miękka, pieni się leniwie i rozpuszcza w mydelniczce szybciej, niżby się chciało. Reakcja zmydlania kończy się w ciągu doby albo dwóch, ale to nie ona decyduje o twardości — decyduje odparowanie wody, a przy oliwie idzie ono wolno.

Mydlarze podają zwykle 4–6 tygodni jako minimum i kilka miesięcy jako docelowy czas dla mydła w stu procentach z oliwy. Zaznaczam wyraźnie: to praktyka warsztatowa, a nie norma z dokumentu — żadne z cytowanych niżej źródeł nie podaje czasu dojrzewania, bo normy opisują skład oliwy i właściwości wodorotlenku, nie mydlarstwo domowe. Traktuj te tygodnie jak wskazówkę, nie jak zegar.

Za tę cierpliwość dostajesz mydło, które jest wyjątkowo łagodne — i receptura, której właściwie nie da się zepsuć proporcjami. To nie jest przypadek, że kastylijskie poleca się na pierwszy raz od kilkuset lat.

Zestaw do robienia mydła – recenzja

Do tego na tej samej stronie można kupić potrzebne składniki. Nie tylko pojedynczo, ale też w zestawach razem z przepisem na konkretne mydło. Jedyne czego mi brakowało, to forma na mydło, ale wykorzystałam drewnianą skrzyneczkę po winie, która chwilowo robiła za doniczkę w domu. Różne oleje, wodorotlenek, kompozycje zapachowe, a nawet kolorowe i połyskliwe miki są na ich wirtualnych półkach.

Zestaw do robienia mydełek ze sklepu Mydlane Rewolucje

Ja skorzystałam z zestawu na mydło morskie i jestem zachwycona tym, jakie piękne mydło udało mi się zrobić. Przepis krok po kroku poprowadził mnie za rękę. Wszystko było precyzyjnie opisane. To nie było moje pierwsze mydło, więc też czułam się nieco pewniej z tym, że np.: ług się mocno rozgrzewa. Cały proces znałam już z autopsji 😉

Ale pierwszy raz robiłam mydło dwubarwne. I pierwszy raz dodawałam takie składniki jak mak, mikę i biel tytanową. W zestawie była też kompozycja zapachowa. Rozlałam ją oczywiście na blacie kuchennym w trakcie robienia mydła. Mocny zapach towarzyszył mi potem przez dwa dni. Teraz, jak już mydło poleżakowało, zapach jest „akurat” jeśli chodzi o intensywność. Przyjemne, kojarzy się z męskimi perfumami.

Wiem, że następne będę chciała zrobić z jakimś kwiatowym zapachem, bo jednak takie wolę.

W ramach tego zestawu udało mi się zrobić 15 kostek własnoręcznie ukręconego mydła. Kroiłam je nożem, więc są różnej grubości. Ale kto to będzie wiedział, prawda?

Po 6 tygodniach leżakowania, mydło było gotowe do użycia. Wygląda przepięknie. Dzisiaj dwie kosteczki powędrowały jako prezent dla teściowej i babci. Jedna kostka jest też już w użyciu w naszym domu. 15 kostek to całkiem sporo i na pewno na jakiś czas starczy. O ile nie będziemy ich rozdawać, przy każdej możliwej okazji. Taki prezent DIY to super sprawa!

Z zestawu zostało mi jeszcze trochę składników, więc mogę się pokusić o kolejne mydełko. Wykorzystam to, co mam już w domu.

Na zdjęciach w tym poście pokazuję, jak wyszło to piękne mydełko:

Domowe mydło – prosta produkcja w domu

Tworzenie własnych naturalnych kosmetyków może być prostsze niż się wydaje. Najtrudniej jest zdobyć wiedzę i znaleźć i dobrać odpowiednie składniki. Dlatego wielkie brawa dla Małgosi, która stworzyła miejsce, w którym można znaleźć i jedno, i drugie.

Warto skorzystać z takiego gotowego zestawu do robienia mydełek, to naprawdę zdejmuje z głowy wszystko to, co wcześniej było barierą nie do przejścia. Dużo łatwiej jest rozpocząć przygodę z tworzeniem własnych mydeł w domowym zaciszu. To wspaniała okazja, aby stworzyć jedyne w swoim rodzaju mydła, które będą doskonałe zarówno dla Twojej skóry, jak i jako prezenty dla bliskich.

Domowe mydło — najczęstsze pytania

Jak zrobić mydło w domu krok po kroku?

Najczęściej metodą na zimno. Do roztopionych tłuszczów dodaje się roztwór wodorotlenku sodu, czyli ług — przy ich połączeniu wydziela się ciepło, nawet do 80°C. Masę miesza się aż do konsystencji budyniu i przelewa do formy. Po mniej więcej dobie mydło można wyjąć i pokroić na kostki, a potem odstawić, żeby zmydlanie się dokończyło, a kostka stwardniała po odparowaniu wody. Zanim zaczniesz, przeczytaj zasady pracy z ługiem — to jedyny etap, przy którym można zrobić sobie realną krzywdę.

Czy robienie mydła w domu jest bezpieczne? Jak obchodzić się z ługiem?

Jest bezpieczne, jeśli traktujesz ług poważnie. Wodorotlenek sodu ma w europejskiej klasyfikacji CLP zharmonizowane oznaczenie H314 — „powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu”, a jeden rozprysk w oko może trwale uszkodzić wzrok. Potrzebne są szczelne gogle chemiczne (nie okulary), rękawice nitrylowe lub gumowe i długi rękaw. Ług sypie się do wody, nigdy odwrotnie. Trzeba wietrzyć, nie pochylać się nad naczyniem, trzymać dzieci i zwierzęta poza kuchnią i nie używać aluminium, bo ług z nim reaguje. Jeśli ług trafi na skórę, płucz obficie chłodną bieżącą wodą kilkanaście minut — nie neutralizuj octem, bo reakcja kwasu z zasadą wydziela dodatkowe ciepło. Przy oparzeniu oka płucz i jedź do lekarza.

Z czego robi się mydło?

Z czterech rzeczy. Po pierwsze tłuszcze i oleje — na przykład oliwa z oliwek, olej kokosowy czy masło shea. Po drugie wodorotlenek sodu albo wodorotlenek potasu. Po trzecie woda, którą można zastąpić mlekiem, hydrolatem czy wodą różaną. Po czwarte dodatki, czyli to, co lubisz: barwniki, olejki eteryczne, kompozycje zapachowe, zioła, owoce, składniki pielęgnujące.

Co jest potrzebne do zrobienia mydła?

Plastikowe albo szklane naczynie do wymieszania ługu, garnek ze stali nierdzewnej lub emaliowany do podgrzania tłuszczów, waga kuchenna z dokładnością do grama, drewniana albo silikonowa łyżka do mieszania (ja używam blendera), foremka i nóż do pokrojenia kostek. Termometr kuchenny się przydaje, ale nie jest obowiązkowy. Foremka nie musi być kupna — u mnie rolę formy pełni drewniana skrzyneczka po winie wyłożona papierem do pieczenia, sprawdzi się nawet karton po mleku. Czego nie używać: niczego z aluminium.

Mydło na zimno czy na gorąco — czym się różnią?

Do momentu połączenia tłuszczów z ługiem obie metody wyglądają identycznie. W metodzie na zimno masę przelewa się do formy i zostawia, żeby zmydlanie dokończyło się samo. W metodzie na gorąco zamiast tego podgrzewa się ją, przyspieszając zmydlanie — tak powstają mydła marsylskie i mydła z Aleppo. Obie mają swoich zwolenników i nie ma tu jednej słusznej drogi.

Ile mydło musi dojrzewać?

Mydło robione na zimno zwykle 4–6 tygodni, a niektóre receptury nawet pół roku. Kroi się je wcześniej, po około dobie od wylania do formy, ale do użycia nadaje się dopiero po dojrzewaniu — wtedy zmydlanie jest zakończone, a kostka twarda. Mydło na gorąco teoretycznie nie musi dojrzewać, w praktyce potrzebuje suszenia, bo zawiera dużo wody.

Czym różni się mydło sodowe od potasowego i czym jest szare mydło?

Zmydlanie tłuszczów zachodzi przy udziale substancji zasadowej: wodorotlenku sodu albo potasu. Większość znanych nam mydeł to mydła sodowe. Tradycyjne szare mydło było mydłem potasowym, choć dziś tej nazwy używa się najczęściej do mydeł sodowych o prostym składzie, bez kompozycji zapachowych i barwników.